مجلس نهم: آیۀ دوم دربارۀ «نون و قلم»

فهرست مطلب

آیه دوم:

«ن و القلم و ما یسطرون»[1]

«قسم به نون و قسم به قلم و آنچه خواهد نگاشت»

أمّا تفسیر «نون»:

در تفاسیر[2] معانی مختلفی برای نون ذکر نموده‌اند:

تفسیر اول: اسم مبارك حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، چنانچه در كتاب خصال از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: عن أبى جعفر عليه السلام قال: ان لرسول الله صلى الله عليه و آله عشرة أسماء، خمسة في القرآن و خمسة ليست في القرآن، فأما التي في القرآن محمد و احمد و عبد الله و يس و ن.[3]

رسول خدا را ده اسم است: پنج در قرآن است و پنج در قرآن نيست. امّا آنها كه در قرآن است عبارتند از: محمد، احمد، عبد اللّه، يس، ن. و پنج كه در قرآن نيست: فاتح، خاتم، كاف، مقفى، حاشر.

تفسیر دوم: «ن» لوحی از نور است، چنانکه در مجمع البيان می‌نویسد: «ن» لوح من نور و روى مرفوعاً الى النبي صلى الله عليه و آله و سلم. [و در حديث مرفوع از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمايد: «ن» لوحى است از نور.]

تفسیر سوم: نفس کلیه، چنانکه در بعضی تفاسیر مثل تفسیر مولی عبدالرزاق کاشانی آمده است.

تفسیر چهارم:  نصرت الهی بر انبياء و مؤمنان.

تفسیر پنجم: اسم ماهى(حوت)، و مراد اسم جنس. و تخصيص ذكر آن به اعتبار آنكه از آيات غريبه الهى است، چه در آب ايجاد، و در آب زندگانى و اگر خارج شود، مى‏ميرد.

تفسیر ششم: اشاره به اسم نور:

در كتاب خصال صدوق از أمير المؤمنين عليه السلام نقل شده که فرمودند: فقال رسول الله صلى الله عليه و آله: …  و اما النون فنون و القلم و ما يسطرون، فالقلم قلم من نور و كتاب من نور في لوح محفوظ يشهده المقربون.[4]                       

تفسیر هفتم: اشاره به كلمه «كن».

أمّا تفسیر «قلم»:

تفسیر اول: مطلق قلم

علامۀ طباطبایی در تفسیر المیزان مراد از «قلم و  آنچه خواهد نگاشت» را مطلق قلم دانسته‌ و فرموده‌اند:

«أقسم سبحانه بالقلم و ما يسطرون به و ظاهر السياق أن المراد بذلك مطلق القلم و مطلق ما يسطرون به و هو المكتوب فإن القلم و ما يسطر به من الكتابة من أعظم النعم الإلهية التي اهتدى إليها الإنسان يتلو الكلام في ضبط الحوادث الغائبة عن الأنظار و المعاني المستكنة في الضمائر، و به يتيسر للإنسان أن يستحضر كل ما ضرب مرور الزمان أو بعد المكان دونه حجاباً»[5]

«خداى سبحان در اين آيه به قلم و آنچه با قلم مى‏نويسند سوگند ياد كرده، و از ظاهر سياق برمى‏آيد كه منظور از قلم مطلق قلم، و مطلق هر نوشته‏اى است كه با قلم نوشته مى‏شود، و از اين جهت اين سوگند را ياد كرده كه قلم و نوشته از عظيم‏ترين نعمت‏هاى الهى است، كه خداى تعالى بشر را به آن هدايت كرده، به وسيله آن حوادث غايب از انظار و معانى نهفته در درون دلها را ضبط مى‏كند، و انسان به وسيله قلم و نوشتن مى‏تواند هر حادثه‏اى را كه در پس پرده مرور زمان و بعد مكان قرار گرفته نزد خود حاضر سازد، (مثل اينكه حادثه قرنها قبل، همين الآن دارد اتفاق مى‏افتد، و حوادث هزاران فرسنگ آن طرف‏تر در همين جا دارد رخ مى‏دهد).

تفسیر دوم: قلم اعلی

در بعضی تفاسیر آمده است که: مراد از قلم، همان قلم اعلی است، چنانکه این معنی از بعضی روایات استفاده شده است.

 

[1]. (قلم/6)

[2]. تفسير اثنا عشري، ج‏13، ص: 260

[3]. نور الثقلين، جلد 5، صفحه 387.

 

[4]. نور الثقلين، جلد 5، صفحه 387.

[5]. الميزان في تفسير القرآن، ج‏19، ص 368.

اين مطلب را به اشتراك بگذارید

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در twitter

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *